Kunstenaarsportret: Robert Mapplethorpe
Robert Mapplethorpe staat bekend om zijn zwart-wit portret- en zelfportretfotografie. Hij maakte zijn eerste foto in het begin van de jaren 1970 met een Polaroid-camera. Vanaf dat moment begon hij foto’s te maken voor een brede vrienden- en kennissenkring, waaronder kunstenaars, componisten en beroemdheden. Dit was het begin van Mapplethorpe’s carrière in de kunstfotografie.
In de jaren 1980 concentreerde Robert Mapplethorpe zich op mannelijke en vrouwelijke naaktmodellen, delicate bloemstillevens en zeer formele portretten van kunstenaars en beroemdheden. Je kunt je afvragen waarom hij zich voor deze drie onderwerpen aangetrokken voelde tot bloemenfotografie en welke sensuele aantrekkingskracht het op hem had.
Mapplethorpe's reis naar de fotografie
Hoewel Mapplethorpe verschillende media verkende, was het de fotografie die hem echt betoverde. En bloemen, met hun fijne kneepjes, werden zijn favoriete onderwerp. Maar waarom?
Voor Mapplethorpe waren bloemen niet zomaar mooie objecten, maar wezens die sensualiteit uitstraalden. Door zijn lens kon een eenvoudige orchidee de kracht van een gepassioneerde omhelzing uitstralen.
Technieken en innovaties
Zijn gebruik van licht en schaduw in combinatie met een nauwgezet oog voor detail onderscheidt zijn bloemenfotografie. Het zijn niet zomaar foto’s, maar verhalen. De bloemen in Mapplethorpe’s beelden vertellen over verlangen, intimiteit en de essentie van het leven.
In het ene beeld straalt de elegante welving van een lelie van zuiverheid. In het volgende beeld kunnen de diepte en textuur intense verlangens weerspiegelen. Het is deze dualiteit die velen heeft gefascineerd en soms geschokt.
Controverses en associaties
Met kunst die zo gedurfd is als die van Mapplethorpe is controverse onvermijdelijk. Hij was waarschijnlijk een van de meest controversiële, maar grootste fotografen op het gebied van homo-erotiek. Hoewel zijn fotografie een breed scala aan geprezen plantenstillevens omvat met tulpen, orchideeën, klaprozen, irissen en lelies – waaronder zijn beroemde compositie Calla Lily (1986, zilverdruk, Solomon R. Guggenheim Museum, New York) – is hij het meest bekend om zijn controversiële mannelijke naakten en andere foto’s in de New Yorkse “leerscene”. Sommigen beschouwen zijn werk als diepzinnig, anderen als provocerend, grenzend aan pornografie of racisme – vooral zijn werk uit het begin van de jaren 1980, met grafische afbeeldingen van homo-erotische of op SM gebaseerde beelden en zijn fascinatie voor zwarte naakte mannenlichamen. Deze kunstwerken werden nooit gemaakt met de bedoeling om een politiek of ideologisch kader te creëren; hij fotografeerde gewoon wat hij mooi vond en behandelde al zijn onderwerpen hetzelfde, ongeacht wat het was.
Het perfecte moment (solo-tentoonstelling 1989)
In 1989 vestigde Mapplethorpe met zijn reizende tentoonstelling “The Perfect Moment” de nationale aandacht op kwesties als overheidsfinanciering van kunst, censuur en obsceniteit. De tentoonstelling bevatte foto’s uit zijn X portfolio met beelden van urofagie, BDSM voor homo’s en een zelfportret met een zweep in de anus. De tentoonstelling werd samengesteld door Janet Kardon van het Institute of Contemporary Art (ICA), dat een subsidie kreeg van de National Endowment for the Arts om Mapplethorpe’s tentoonstelling in de Corcoran Gallery of Art te ondersteunen. De Corcoran Gallery of Art annuleerde de tentoonstelling echter en beëindigde haar contract met de ICA met als reden dat ze niet betrokken wilde raken in de politieke kwestie, maar ze werd niet gespaard en in de controverse betrokken.
Er waren andere controverses rond de kunstfotografie van Mapplethorpe, maar de solotentoonstelling van 1989 spande de kroon.
Erfenis en invloed op moderne fotografie
Zelfs na zijn dood in 1989 blijft de invloed van Mapplethorpe op de fotografie voelbaar. Terwijl sommige moderne fotografen geïnspireerd zijn door zijn stijl, bekritiseren anderen zijn rauwe sensualiteit. Maar het debat gaat door, wat zijn werk onsterfelijk maakt.
Vandaag de dag worden veel fotografen nog steeds aangetrokken door zijn mix van artisticiteit en durf. Ze brengen hulde aan zijn visie en zorgen ervoor dat de magie die Mapplethorpe in bloemen zag nooit vervaagt.
Robert Mapplethorpe Stichting
Mapplethorpe stierf in maart 1989 in een ziekenhuis in Boston aan de gevolgen van HIV/AIDS.
Minder dan een jaar voor zijn dood hielp Mapplethorpe met de oprichting van zijn stichting, de Robert Mapplethorpe Foundation Inc. Zijn visie was dat deze stichting zijn werk zou beschermen, zijn creatieve visie zou bevorderen en de doelen zou promoten waar hij om gaf. Sindsdien heeft de stichting niet alleen gefungeerd als zijn officiële nalatenschap en geholpen zijn werk wereldwijd te promoten, maar ook miljoenen dollars ingezameld en gedoneerd aan medisch onderzoek in de strijd tegen AIDS en HIV-infectie.
Dus de volgende keer dat je naar een bloem kijkt, denk dan aan Mapplethorpe en vraag jezelf af welke verhalen die bloem zou kunnen vertellen. Uiteindelijk zit kunst, net als schoonheid, in de nuances, en niemand wist dat beter dan Robert Mapplethorpe.
Fotocredits: © KunstLoft © Hena Das – Pexels © Ella Wei – Pexels © Dehbia Kouadria – Pexels